سوره طارق، هشتادوششمین سوره قرآن کریم، از سوره‌های مکی است و در جزء سی‌ام قرآن قرار دارد. این سوره ۱۷ آیه، ۶۱ کلمه و ۲۵۴ حرف دارد و پس از سوره بلد نازل شده است.
علت نام‌گذاری سوره طارق
نام این سوره از واژه «طارق» گرفته شده است که به ستاره‌ای درخشان اشاره دارد که در شب پدیدار می‌شود. در نخستین آیه این سوره، خداوند به آسمان و طارق سوگند یاد می‌کند.
نام دیگر این سوره «وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ» است که از نخستین آیه آن گرفته شده است.
محتوا و موضوعات اصلی سوره طارق
مطالب این سوره عمدتاً حول دو محور می‌چرخد:
۱. معاد و رستاخیز
۲. قرآن مجید و ارزش و اهمیت آن
سوره طارق در آغاز، پس از چند سوگند تأمل‌برانگیز، به وجود نگهبانانی الهی برای انسان اشاره می‌کند. سپس برای اثبات امکان معاد، به آفرینش نخستین انسان از آب جهنده می‌پردازد و یادآور می‌شود خدایی که انسان را از چنین ماده‌ای آفریده است، بر بازگرداندن او پس از مرگ نیز تواناست.
فضائل و خواص سوره طارق
در روایات اسلامی، فضائل و آثار متعددی برای تلاوت سوره طارق نقل شده است.
۱. پاداش تلاوت سوره
از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است: «هر کس این سوره را بخواند، خداوند به تعداد ستارگان آسمان، ده حسنه به او عطا می‌کند.»
(مجمع‌البیان، شیخ طبرسی، جلد ۱۰، صفحه ۳۲۰)
۲. تشویق به یادگیری سوره طارق
در روایتی دیگر از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است که اگر مردم از اسرار و آثار سوره طارق آگاه بودند، برای یادگیری آن اهمیت بیشتری قائل می‌شدند و از طریق آن به خداوند تقرب می‌جستند.
(مستدرک‌الوسائل، محدث نوری، جلد ۴، صفحه ۳۶۵)
۳. فضیلت خواندن سوره در نمازهای واجب
از امام صادق (ع) نقل شده است: «هر کس در نمازهای واجب خود سوره طارق را بخواند، در روز قیامت نزد خداوند مقام و منزلتی والا خواهد داشت و در بهشت از دوستان پیامبران و همراهان آنان خواهد بود.»
(ثواب‌الاعمال، شیخ صدوق، صفحه ۱۲۲)
۴. خواص نقل‌شده برای سوره طارق
در برخی منابع روایی و تفسیری، آثاری مانند آرام شدن درد زخم، جلوگیری از عفونت آن و برخورداری از حفاظت در برابر آسیب‌ها به سوره طارق نسبت داده شده است. همچنین در این منابع، خواندن سوره بر دارو و غذا با نیت شفا و دور ماندن از زیان ذکر شده است.
این موارد، باورها و نقل‌های مندرج در منابع دینی هستند و نباید جایگزین درمان‌های پزشکی یا توصیه‌های متخصصان سلامت شوند.
آثار و برکات نقل‌شده برای سوره طارق
۱. آرام شدن درد زخم
در برخی روایات نقل شده است که اگر سوره طارق نوشته شود، با آب شسته شود و آن آب برای شست‌وشوی زخم به کار رود، درد زخم کاهش می‌یابد و از عفونت آن جلوگیری می‌شود.
در روایتی منسوب به امام صادق (ع) نیز به این موضوع اشاره شده است. این ادعاها پشتوانه پزشکی اثبات‌شده‌ای ندارند و برای درمان زخم یا پیشگیری از عفونت، باید از روش‌های پزشکی معتبر استفاده کرد.
۲. دفع آفات و حشرات
در برخی منابع، روشی سنتی برای دفع ملخ و حشرات ذکر شده است که بر اساس آن، آیات آغازین سوره تا آیه دهم روی چهار کاغذ جداگانه نوشته می‌شوند و هر نوشته را روی چوبی قرار می‌دهند. سپس چوب‌ها را در چهار گوشه محل آفت‌زده نصب می‌کنند.
این روش در شمار باورها و دستورالعمل‌های سنتی نقل شده است و اثربخشی آن از نظر علمی تأیید نشده است.
۳. رفع احتلام
در برخی منابع روایی آمده است که خواندن سوره طارق هنگام خواب، موجب در امان ماندن از احتلام می‌شود.
متن و ترجمه سوره طارق
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
به نام خداوند بخشنده مهربان
آیه ۱: وَالسَّمَاءِ وَالطَّارِقِ
سوگند به آسمان و به چیزی که در شب پدیدار می‌شود.
آیه ۲: وَمَا أَدْرَاكَ مَا الطَّارِقُ
و تو چه می‌دانی که طارق چیست؟
آیه ۳: النَّجْمُ الثَّاقِبُ
همان ستاره درخشانی که پرده تاریکی را می‌شکافد.
آیه ۴: إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْهَا حَافِظٌ
هیچ انسانی نیست مگر اینکه نگهبانی بر او گمارده شده است.
آیه ۵: فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ مِمَّ خُلِقَ
پس انسان باید با تأمل بنگرد که از چه چیزی آفریده شده است.
آیه ۶: خُلِقَ مِنْ مَاءٍ دَافِقٍ
از آبی جهنده آفریده شده است.
آیه ۷: يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ
آبی که از میان صلب و ترائب بیرون می‌آید.
آیه ۸: إِنَّهُ عَلَىٰ رَجْعِهِ لَقَادِرٌ
بی‌تردید، خداوند بر بازگرداندن انسان پس از مرگ تواناست.
آیه ۹: يَوْمَ تُبْلَى السَّرَائِرُ
روزی که رازها آشکار می‌شوند.
آیه ۱۰: فَمَا لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَلَا نَاصِرٍ
پس انسان در آن روز نه نیرویی دارد و نه یاوری.
آیه ۱۱: وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الرَّجْعِ
سوگند به آسمان که دارای باران پربرکت و بازگشت‌کننده است.
آیه ۱۲: وَالْأَرْضِ ذَاتِ الصَّدْعِ
و سوگند به زمین که شکافته می‌شود.
آیه ۱۳: إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ
بی‌تردید، این قرآن سخنی قاطع و جداکننده حق از باطل است.
آیه ۱۴: وَمَا هُوَ بِالْهَزْلِ
و آن هرگز سخنی بیهوده و شوخی نیست.
آیه ۱۵: إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْدًا
آنان همواره نیرنگ می‌کنند.
آیه ۱۶: وَأَكِيدُ كَيْدًا
و من نیز در برابر آنان تدبیر می‌کنم.
آیه ۱۷: فَمَهِّلِ الْكَافِرِينَ أَمْهِلْهُمْ رُوَيْدًا
پس کافران را مهلت ده و اندکی آنان را به حال خود واگذار.